Chọn ắc quy nào cho phù hợp

Tùy theo thời gian sử dụng của bạn khi bị mất điện (backup) dài hay ngắn mà ta chọn dung lượng accu theo công thức sau :

Dung lượng accu(Ah)= P (công suất tiêu thụ - watt) x T (thời gian hoạt động - h) /0.7 (hệ số sử dụng) x U (điện áp của ắc quy- volt)

Giả sử bạn sử dụng loại máy có điện áp DC là 24V và công suất bạn cần dùng để hoạt động trong 5h là 1KW thì: Dung lượng accu cần phải có là = 1000 x 5/0.7x 24 = 297.61 Ah (tương đương với 4 accu 12V/150Ah)

1/ Acquy “châm nước”:

Người dùng phải “châm nước” (bảo dưỡng) thường xuyên mỗi khi acquy cạn dung dịch. Nếu không châm dung dịch acid kịp thời, acquy sẽ mất khả năng tích điện, phóng điện và thậm chí là bị phù (trương), hỏng. Khi charge, dung dịch bên trong acquy thường bốc mùi rất khó chịu và gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dùng. Khi đặt sai vị trí (nghiêng, sấp, …), dung dịch trong acquy sẽ thoát ra ngoài. Vì những yếu điểm đó mà dòng acquy này thường chỉ được dùng trong những môi trường ngoài trời (outdoor) như dùng để khởi động động cơ, máy phát, xe tải, ô tô…

2/ Acquy miễn bảo dưỡng (MF - Maintainence Free):

Miễn bảo dưỡng có nghĩa là người dùng không cần phải can thiệp bằng cách châm nước như dòng sản phẩm 1). Đối với dòng sản phẩm này, khi charge khí vẫn thoát ra ngoài nhưng ít hơn dòng sản phẩm châm nước; khi để không đúng vị trí (nghiêng, sấp, …) thì dung dịch bên trong acquy sẽ thoát ra ngoài. Dòng sản phẩm này được thiết kế hầu hết cho mục đích “khởi động” hay còn gọi là “kích điện” – điều này thể hiện ở hai cực của acquy (thông thường hai cực của dòng sp này được thiết kế theo dạng tròn và rất lớn – vì khi kích điện, ví dụ cho xe tải, xe ô tô, máy phát, … acquy cần phóng một lượng điện cực lớn trong một khoảng thời gian rất ngắn để khởi động động cơ).

Khi tôi “lân la” ra các cửa hàng bán acquy thì người ta gọi dòng sản phẩm này là “khô”. Để “biện minh” cho chữ khô này, các nhà sản xuất thường chiều lòng “thượng đế ruột của họ” bằng cách làm khung/ vỏ acquy (frame & cover) bằng những loại vật liệu có màu tối sậm để khách không thể “nhòm ngó” được “nội tạng” của acquy và sẽ dễ nhầm tưởng đó là acquy “khô”. Để kiểm chứng, rất dễ dàng, các bạn chỉ cần lật sấp acquy xuống (đảo ngược vị trí thông thường) và giữ nguyên vị trí đó trong khoảng thời gian 5 – 10 phút, chắc chắn dung dịch trong acquy sẽ tràn ra. Xin nhắc lại, đây là dòng sản phẩm MF (miễn bảo dưỡng – miễn châm dịch) chứ không phải “khô”. MF thường được dùng cho xe gắn máy (loại nhỏ) và xe tải, ô tô (loại lớn từ 32Ah đến 100Ah)

3/ Acquy Kín khí (AGM VRLA – Absorbent Glass Mat/ Valve Regulated Lead Acid):

Có lẽ thuật ngữ “acquy kín khí” là chính xác nhất để đặt tên cho dòng sản phẩm này (vì kín khí tức là khí không thể thoát ra ngoài; một khi khí không thoát được thì dung dịch trong acquy cũng không thể “lọt” ra ngoài được ở tất cả các tư thế khác nhau). Chúng ta cùng thống nhất tên gọi như thế nhé – Acquy Kín khí. Hai cực dương âm của các sản phẩm thuộc dòng này thường được thiết kế rất mảnh mai. Điều này là dễ hiểu, vì acquy này không dùng cho mục đích khởi động mà là dùng cho những môi trường cần dòng phóng ổn định và duy trì dòng phóng trong một khoảng thời gian dài.

Dòng sản phẩm này được thiết kế rất đa dạng cho nhiều mục đích khác nhau. Ví dụ Bộ tích điện (UPS), Inverter, telecom, electrical utilities, xe điện, cửa, báo cháy, an ninh, …

4/ Acquy AGM Gel (AGM GEL):

Gel cũng không phải là “khô”. Thực ra Gel cũng là dòng kín khí. Tuy nhiên, cấu tạo của dòng acquy này có khác với các dòng AGM VRLA kín khí (3) thông thường ở chỗ, phần trên của dung dịch acid Sunfuric trong acquy được phủ thêm một lớp Gel. Gel có tác dụng làm giảm tiến độ ăn mòn trong quá trình vận hành của acquy và Gel cũng giúp ngăn chặn rất hiệu quả quá trình bay hơi của dung dịch (Acquy cạn dịch thì không thể hoạt động được; quá trình bay hơi của dung dịch càng chậm thì tuổi thọ của acquy càng lâu). Do vậy, tuổi thọ của acquy cũng sẽ tăng lên tương ứng. Dòng sản phẩm này được thiết kế đặc thù cho ngành viễn thông, tấm năng lượng mặt trời (solar system), hoặc những nơi có yêu cầu khắt khe về sự ổn định, độ bền cao nhất.

Một số gợi ý giúp bạn sử dụng, bảo quản acquy hiệu quả

1/ Khi mới mua về, bạn nên charge cho acquy “no” rồi mới đem vào sử dụng. Thời gian charge điện thông thường (với dòng charge khoảng 1/10 so với dung lượng của acquy) sẽ khoảng 10 giờ. Khi xuất xưởng, acquy thông thường đã được nạp đầy, tuy nhiên từ khi xuất xưởng đến lúc bạn mua về luôn có 1 khoảng thời gian trung chuyển, khoảng thời gian này càng lâu thì mức độ tự phóng điện của acquy càng cao. (lượng điện tự hao hụt cho phép của acquy khoảng 3%/ tháng)

2/ Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thọ của acquy (đặc biệt là khi phóng và nạp). Nhiệt độ càng thấp thì tuổi thọ của acquy càng cao. Mức lý tưởng là 0~25oC. Nhiệt độ cao nhất không được phép vượt quá 600C.

3/ Acquy phóng điện càng sâu (cạn kiệt) thì vòng đời của acquy càng ngắn. Ví dụ, nếu acquy mỗi lần phóng điện đến mức cạn kiệt (tức phóng hết 100% điện tích trong acquy), thì vòng đời của acquy là khoảng 250 lần (phóng + nạp = 1 vòng); nếu phóng chỉ 50% thì khoảng gần 500 vòng; nếu phóng 30% thì vòng đời lên tới 1300 vòng. Do vậy, tốt nhất bạn nên chọn dung lượng acquy càng lớn hơn so với nhu cầu thực tế của bạn càng tốt.

4/ Khi nạp điện cho acquy, bạn không nên nạp với dòng quá lớn so với acquy được nạp và nên chọn loại charger tự động căn chỉnh dòng nạp (thời gian nạp điện tỷ lệ thuận với thời gian phóng điện). Dòng nạp càng lớn thì khi phóng càng nhanh và có thể làm cho acquy dễ bị phù; và tất nhiên là acquy sẽ mau “quy tiên”.

5/ Acquy nếu không được sử dụng lâu ngày sẽ tự giải phóng điện tích. Do vậy, nếu bạn không dùng acquy trong một thời gian dài, bạn nên charge điện lại acquy. Tỷ lệ tự phóng điện của acquy chuẩn là 3%/ 1 tháng với nhiệt độ môi trường là 25oC. Nhiệt độ môi trường nơi đặt acquy càng cao thì khả năng tự phóng điện của acquy càng lớn.

Các bài viết liên quan